Zaterdag 3 september
We lopen de markt op. Het is zaterdagochtend, en tijd voor koffie met de 3 Musketiers. De week doornemen, ons leven. Ik kijk naar boven, naar de lucht. Nu nog bewolkt, later zullen ze wijken voor de zon. Ik voel de aanwezigheid van Annie, alsof ze van boven de wolken over het marktplein kijkt, de armen wijd, een grote glimlach op het gezicht. Leef, hoor ik haar zeggen, Sammy, Leef!
Tijdens de koffie die in mijn geval thee is praten we over mijn wat vreemde hobbies. Gevangenissen, begraafplaatsen, concentratiekampen. Niet gek, maar wel wat bizar, zegt de één. The dark side of life, zegt de ander. Ik voel me er thuis, zeg ik, misschien soms iets té thuis.
Later, alleen thuis op de bank, bedenk ik me dat ik misschien die plekken nodig heb, niet als confrontatie met de dood, maar juist met het leven, met vrijheid. De strijd voor vrijheid en het leven wat overwint.
Op de rommelmarkt koop ik een boek voor een euro, met de prachtige titel Levenskunst. Alleen al vanwege de titel wil ik het boek in mijn boekenkast hebben maar ook de inhoud bevalt me.
Uit het voorwoord: Levenskunst, de kunst om met de gegeven mogelijkheden een waardevol leven op te bouwen, is in het enerverende leven van vandaag moeilijker dan vroeger. Het is daarom van nut zich te verdiepen in de verschillende aspecten van de levenskunst, die tezamen ertoe bijdragen bevrediging en geluk in het leven te vinden. In het moderne gezelschapsleven is een tendens te bespeuren, enerzijds naar grotere informaliteit en naar het loslaten van conventionele omgangsvormen, anderzijds naar een groeiend besef van de noodzaak van wellevendheid en goede manieren. In de doolhof van oude en nieuwe omgangsvormen is het moeilijk de weg te vinden en menigeen verkeert in het onzekere omtrent hetgeen hij behoort te doen of te laten.
Het boek begint met een aantal auteurs die de belangrijkste aspecten van de levenskunst belichten 'om de lezers te waarschuwen voor vele voetangels en klemmen en hen te leiden tot intensievere beoefening van een werkelijke, aan de praktijk van het dagelijkse leven aangepaste levenskunst.'
Gevolgd door een alfabetisch deel waarin de etiquette wordt beschreven.
Zo kan ik nu de juiste manier van adressering opzoeken, het dekken van een tafel, het doen van een aanzoek, het eten van een artisjok, de bezetting van de auto's in een bruidsstoet, het geven van een handkus en kleurgebruik. Zo staan de kleuren in mijn woonkamer voor optimistisch en levenslustig.
Thuis op de bank, met het levenskunstboek naast me op de vensterbank, val ik in slaap. Ik droom dat ik bij Annie ben. Ze ligt opnieuw te sterven maar is nog wel wat mobieler. Er is een flink gezelschap, er worden alvast spullen verdeeld. Ik ben even naar de winkel geweest, om wijn te halen. Heb ook wat bloemetjes gekocht. Annie en ik zitten samen aan de keukentafel. We zetten de bloemetjes in het water. We huilen samen.